• Paradijs in de polder
    Weten wij alleen iets over het landschap of weet het landschap ook iets over ons? Op verzoek van lezers zet ik mijn zoektocht naar het paradijs voort in de Nederlandse polder.
  • Zoektocht naar het paradijs
    Jarenlang lang zocht Arita Baaijens te paard naar een legendarisch paradijs in de Altaibergen, Siberië. De meest opzienbaren vondsten, ontdekte ze, zijn altijd het resultaat van toeval en van gebeurtenissen die je niet kunt plannen.

Het Nederlandse landschap, wiens werkelijkheid telt?

Van wie is het land-schap? Van zichzelf, van bewoners, van de overheid, van beleidsmakers?
Reizend door Siberië, Ierland en Papoea Nieuw Guinea vroeg ik me af waarom het perspectief van beleidsmakers en wetenschappers bij besluitvorming in bijna alle gevallen zwaarder telt dan de werkelijkheid van een lokale cultuur, die vaak rechten en een ziel toekent aan bergen, bossen en rivieren.’Waarom zet je het onderzoek niet voort in Nederland?’, vroegen lezers nadat mijn boek Zoektocht naar het paradijs in 2016 was verschenen. Ze herkenden het gemis waarover ik schreef in mijn boek, waarin ik verhaal over mijn onderzoek naar de invloed van landschap op onze geest en andersom, en ook de aard van bezield landschap probeer te doorgronden. Hoe zit dat met Nederland? Hoe liggen de verhoudingen tussen mens en natuur in ons strak ingerichte polderland? Wij kennen de natuur geen rechten of ziel toe, je mag er gewoon mee doen wat je wilt. Maar waarom eigenlijk? Zou de natuur niet gelijkwaardig of zelfs boven de mens moeten staan?

Paradijs in de polder gaat over al dit soort vragen en onderzoekt wat het Nederlandse landschap ons te vertellen heeft. Het project wil de verwondering terugbrengen in het discours over natuur en landschap. En en passant de Bosatlas transformeren. Het ‘beleefde landschap’ verdient een plek!
Paradijs in de polder verkeert nog in de verkennende fase, heerlijk, want alles ligt nog open en ideeën zijn welkom! Het project bouwt voort op Living Landscapes en opereert op het snijvlak van wetenschap, de kunsten en natuur. Er komt een werkboek, een participerende onderzoeksmethode, een online platform, en samen met bewoners maken we interactieve belevingskaarten van het landschap. Deze kaarten – ik zet er champagne op in – zullen doordringen tot de nationale Bosatlas

Wat kun je verwachten?
Volgend jaar mei verschijnt Het Werkboek en later dat jaar start een innovatief beleef-het-landschap experiment in het OerIJ, een veelzijdig gebied dat zich uitstrekt van de Noordzeekust tot aan Pampus. Het hele jaar door zijn er wandelingen, experimenten in de onderzoekszone, werkateliers, workshops en brainstormsessies met geïnteresseerden. Rode draad is beleving van het landschap en deep mapping, een methode die zichtbare en onzichtbare dimensies van landschap in kaart brengt, zoals bijvoorbeeld de culturele geschiedenis, gebeurtenissen en herinneringen die met specifieke plekken zijn verbonden. We hopen dat de biografie van het landschap die zo ontstaat nieuwsgierig maakt en gesprekken op gang brengt tussen bewoners en beleidsmakers.

Officieuze aftrap van het project was Arita’s verblijf op de Boschplaat. Luister naar de reportage op Vroege Vogels radio, uitzending 17 september 2017.

Samengevat
Concreet wil Paradijs in de Polder:
• Verwondering terugbrengen in het discours over natuur en landschap
• Verbondenheid tussen mens en landschap herstellen
• Een lexicon ontwikkelen voor chora, de gevoelde betekenis van landschap
• De diepere betekenis van natuur en landschap een prominentere rol laten spelen bij besluitvorming
• Deep maps opnemen in de nationale Bosatlas

Het landschapsproject duurt 2-3 jaar en presenteert de volgende programmaonderdelen:
• Paradijs in de Polder, het werkboek, door Arita Baaijens (mei 2018, Atlas Contact)
• ZoekZone OerIJ
• Werkateliers
• Platform voor community building
• Manifestatie

Arita Baaijens is initiatiefnemer en drijvende kracht, ze werkt samen met projectpartner Jelle Troelstra en projectmanager Mieke Prinse.

Jelle Troelstra (1967) werkt als zelfstandig professional aan beleid voor de fysieke leefomgeving. Ook is hij, uit interesse in wat mensen beweegt, getraind als coach en heeft een grote liefde voor de natuur. Hij is geïnteresseerd in de vraag hoe we met respect voor de kwaliteiten van een gebied een houdbare visie voor de lange termijn kunnen ontwikkelen en hoe een papieren beleidswerkelijkheid kan aansluiten bij de menselijke beleving en het gebruik van landschap.

Mieke Prinse (1983) is cultuurwetenschapper. Zij initieert en produceert kunst- en landschapsprojecten. Ze brengt bij voorkeur meerdere disciplines samen (schrijvers, kunstenaars, filmers) en diverse organisaties (ideële stichtingen, maatschappelijke organisaties, overheden). Vaak is het doel tweeledig: bewoners, gebruikers en bezoekers op een onverwachte, bijzondere of nieuwe manier naar hun omgeving (stad, land) te laten kijken, en het creatief denkproces van makers onderling nieuwe impulsen te geven.

Arita Baaijens (1956) is ontdekkingsreiziger, bioloog, schrijver. Ze publiceerde onder meer de bestsellers Een regen van eeuwig vuur, Woestijnnomaden en Zoektocht naar het paradijs (shortlist Jan Wolkersprijs 2016). Ze kreeg internationale erkenning en prijzen voor haar onderzoek naar de betekenis van het landschap. Ze is lid van de Royal Geographical Society, ontving de Women of Discovery Humanity Award 2014 en Traveler of the Year 2014 Award.

Reacties, vragen en tips kun je kwijt op de Facebook pagina Paradijs in de Polder.

Spoedig meer…