• Spreker
    Arita Baaijens spreekt over de kracht van visie en bevlogenheid, over vallen, opstaan en dromen waarmaken. Motto: zonder problemen geen avontuur!

Arita Baaijens

Arita Baaijens is gelauwerd ontdekkingsreiziger, bioloog, schrijfster, inspirator en een bevlogen spreekster. Ze is lid van de Royal Geographical Society en ontving internationale erkenning en prijzen. In 2014 kreeg zij de Women of Discovery Humanity 2014 award en werd door de Spaanse Geografische Sociëteit uitgeroepen tot Traveler of the Year 2014. Zij publiceerde meerdere boeken, waaronder het bekroonde Desert Songs (2008). In januari verscheen Zoektocht naar het paradijs, een onderzoek naar waarheid en werkelijkheid in het hart van Centraal-Azië (Atlas Contact). Het boek is genomineerd voor de Jan Wolkersprijs 2016. Haar projecten zijn grensoverschrijdend en multi-disciplinair. Grenzeloos nieuwsgierig bevraagt ze alles, ook autoriteit, en opereert voor projecten het liefst op het snijvlak van wetenschap, kunst, natuur en traditionele kennis.

Organisaties – Van nature is de mens innovatief, creatief en in staat tot grootse dingen. Moeite met veranderen? Op zoek naar een bruisende start op een conferentie? Arita Baaijens deelt inzichten en biedt vergezichten. Op prikkelende wijze nodigt ze beleidsmakers, bedrijven en ondernemende individuen uit gebaande paden te verlaten en nieuw terrein te ontdekken. Onzekerheid over veranderingen wordt omgebogen tot een positieve kracht. De ontdekkingsreizigster weet uit ervaring hoe moeilijk dat soms is, maar de praktijk wijst uit dat de grootste ontdekkingen worden gedaan op de grens van het onbekende, waar chaos en orde elkaar raken. Daar is in potentie alles aanwezig en zijn de mogelijkheden onbegrensd.
Sleutelwoorden: Bedrijfscultuur transformeren, ruimte scheppen voor niet-weten en verwondering bij samenwerking, positieve nadruk op verschillen, friskijker, vrijdenker.

Lezers – Met haar lezers wisselt de schrijfster graag van gedachten over haar recent verschenen boek zoektocht naar het paradijs, een onderzoek naar waarheid en werkelijkheid in het hart van Centraal-Azië (2016, Atlas Contact).

Heeft de moderne mens wezenlijk andere behoeften dan een volk dat in mythen gelooft? Daarover gaat mijn boek Zoektocht naar het paradijs en het vervolgonderzoek Living Landscapes. Wat maakt de mens zo uitzonderlijk dat hij zich gescheiden weet van zijn omringende wereld? Antropoloog Eduard Kohn vroeg het zich af in het Amazonewoud, waar indianen met bomen en dieren praten. Als we ons niet prettig voelen bij het idee dat zoiets kan, concludeert hij, dan komt het doordat we een beperkt beeld hebben van wat denken is. Zou je ‘taal’ vervangen door ‘tekens’ en een denkproces omschrijven als het ‘doorgeven van informatie’, zoals Kohn doet, dan gebeuren er spannende dingen. Een omvallende woudreus kraakt en schudt, dat alles alarmeert de apen in de boom, die het op een lopen zetten. Kohn beschouwt de overdracht van informatie, die acties uitlokt, als een denkproces en doorbreekt met zijn radicale voorstel de scheiding tussen mens en natuur, ding en gedachte, binnen en buiten.

Als bioloog en agnost geloof ik niet in bovennatuurlijke krachten, maar het intrigeerde me dat in Siberië, waar ik vele expedities leidde, een heel volk verschijnselen waarnam die mij ontgingen. Ik besloot de kwestie te onderzoeken. De grote vraag was hoe, want zonder harde feiten of leugendetector is het lastig fantasie van werkelijkheid te onderscheiden. De Mission Impossible vroeg om een Indiana Jones-aanpak, toevallig mijn specialiteit.

Ik ontdekte dat mens en natuur niet wezenlijk van elkaar verschillen. Maar nog belangrijker was het besef dat ideeën, concepten en theorieën zijn gebonden aan plaats, tijd en cultuur en binnen die context moeten worden begrepen. De moderne technowetenschap, het vlaggenschip van onze westerse cultuur, wortelt in het Verlichtingsdenken. Ons natuurbeeld is westers georiënteerd en dat is prima, zolang onze manier van de wereld beschrijven maar niet aan andere culturen wordt gepresenteerd, of opgelegd, als het enige waardenvrije en boven de partijen staande kennissysteem.

Mijn verblijf in Siberië leerde me dat het eigenlijk niet uitmaakt of een berg of bos nou wel of niet denkt, wat ertoe doet is wat een mens gelooft en welke aspiraties een samenleving heeft. Stilstaan en voelen hoe de aarde draait, weten waar je vandaan komt, een relatie aangaan met de dingen om je heen – dat alles helpt een mens om zijn plek te vinden in systemen die de menselijke maat ontstijgen. Je plek kennen en gekend worden door de plek, het is van wezenlijk belang voor de toekomst die we onze kinderen meegeven. Want het maakt uit of het kind opgroeit in de wetenschap dat het bos een levend wezen is met een zelf of ziel, of dat het toekomstig brandhout ziet groeien. In het eerste geval groeien bos en kind samen op, in het laatste geval zullen de bomen op zeker moment worden geveld.

Mijn boek en projecten vormen een pleidooi voor het rewilden van de westerse geest. Mijn presentaties over Living Landscapes zijn interactief en doen een beroep op alle zintuigen.

  • Onderwerpen

    • Zoektocht naar het paradijs
    • Creativiteit, authenticiteit en innovatie
    • Onzekerheid ombuigen tot positieve kracht
    • De kracht van niet-weten, bevlogenheid en focus
    • Sense of Place; mens in landschap en samenleving
    • Deep Mapping, cartografie van de toekomst
    • Rewilden westerse geest
    • Exploratie en reizen
  • Opdrachtgevers

    • UWV
    • CARE Nederland
    • Total Identity
    • Branding a Better World
    • TEDxWomen Amsterdam
    • TEDxHaarlem
    • Politie academie
    • Buiten Bereik, kunst en landschap
    • Festival Women Adventures
    • Royal Geographical Society
    • Literaire festivals
    • Literaire avonden

Video's

Arita Baaijens op TEDXWomen Amsterdam – Iconic landscapes as a source for innovation

Redmond O’Hanlon op bezoek bij woestijnreiziger Arita Baaijens (VPRO-serie O’Hanlons Helden)